Veba salgınının küresel ölçekte yayılma ihtimali
Antibiyotik kullanımı, hızlı temas takibi ve zatürre vebasının belirtiler görüldükten sonra bulaşması, salgınların kontrol edilmesini geçmiş dönemlere kıyasla kolaylaştırıyor.
Sibirya'nın İrkutsk bölgesinde Veba ile Mücadele Enstitüsü'nde çalışan 28 yaşındaki Darya Shipilova, nedeni henüz belirlenemeyen zatürre sebebiyle hayatını kaybetti. Rus medyasının yaklaşık 200 kişinin karantinaya alındığını duyurduğu olay sonrası yetkililer endişeleri giderse de internette spekülasyonlar devam ediyor. Shipilova'nın, bir test tüpünün kırılması ya da Moğolistan sınırındaki Buryatya bölgesindeki saha gezisi sonucu hastalandığı yönünde doğrulanmayan haberler bulunuyor. Ölüm nedeni ise resmi olarak henüz netleşmedi.
Yersinia pestis bakterisinin neden olduğu veba; bubonik, pnömonik ve septisemik olmak üzere üç formda görülüyor. Pnömonik veba, öksürük ve hapşırıkla havaya yayılan damlacıklar yoluyla kişiden kişiye bulaşabiliyor ve tedavi edilmediğinde ölümcül olabiliyor. 14. yüzyılda Avrupa'da 25 milyondan fazla insanı öldüren Kara Ölçek'in aksine, günümüzde modern antibiyotikler hastalığın üstesinden gelebiliyor. Oxford Üniversitesi profesörü Piero Olliaro, Madagaskar'da yapılan bir çalışmada iki antibiyotiğin veba tedavisinde % 92 oranında etkili olduğunu, zatürreye dönüşen vakaların % 85'inin ise hayatta kaldığını belirtti.
Uzmanlar, mevcut vakanın küresel bir salgına dönüşme ihtimalinin çok düşük olduğunu ifade ediyor. Birmingham Üniversitesi'nden Zania Stamataki, pnömonik vebanın ancak belirtiler başladıktan sonra yayılabilmesinin, vakaların hızla tespit edilip izole edilmesini sağladığını vurguluyor. Dünya Sağlık Örgütü, tüm temaslıların takip edildiğini ve şu an için herhangi bir belirti görülmediğini açıkladı. Örgüt sözcüsü Christian Lindmeier, risk seviyesini İrkutsk için orta ila düşük, Rusya Federasyonu için düşük, DSÖ Avrupa bölgesi için ise çok düşük olarak değerlendirdi.
Laboratuvar ortamındaki bulaşma risklerine karşı bilim insanları; kişisel koruyucu ekipman kullanımı, negatif hava basınçlı güvenlik kabinleri ve sıkı eğitim protokolleri gibi önlemler uyguluyor. Veba, günümüzde Afrika, Asya, Güney Amerika ve ABD gibi bölgelerdeki kemirgenlerde endemik olarak varlığını sürdürüyor. ABD'de her yıl ortalama yedi vaka bildirilirken, 2017 yılında Madagaskar'da görülen salgın 2417 vakaya ve 209 ölüme yol açmıştı. Uzmanlar, hastalığın pandemiye dönüşme ihtimali düşük olsa da tedavi ve önleme çalışmalarının önemini koruduğunu ifade ediyor.